རང་བཙན་གྱིས་བརྩམས། ཟླ་བ་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར།

གྷེའུ་མིད་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་(Musée Guimet) གིས་བོད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ངོས་འཛིན་ནག་གསུབ་ཏུ་གཏོང་བའི་བརྡ་ཆད་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཏན་མེད་རྩ་མེད་དུ་བཟོ་བ་ནི། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཐག་གཅོད་འདིས་རིག་གཞུང་ལྟེ་གནས་ཁང་གཞན་དང་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བོད་ལ་འཁྱོག་བརྗོད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལོག་པ་རྣམས་རྒྱུན་ལྡན་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྒྱ་ཁྱབ་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལོའི་ཟླ་༦ ཚེས་༣༠ ཉིན། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྟེང། ཧོང་ཀོང་གི་«རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཁྲིམས་ལུག»གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ།  ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་༧་ཚེས་༡་ཉིན་ནས་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད། འདིས་གོ་དོན་ནི་དེ་ནས་བཟུང་ཧོང་ཀོང་གི་«རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས་»ཀྱི་རང་དབང་རང་སྐྱོང་གི་ལེའུ་དེ་མཇུག་རྫོགས་ནས། རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁུལ་གཞན་ལྟར་དམངས་གཙོ་དང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་སོགས་འཆི་ལམ་དུ་བརྫངས་བ་ཡིན། ཧོང་ཀོང་ལ་དེ་རིང་གི་གནས་སྟངས་འདི་ཤར་བ་ནི་སྟོས་དབང་མིན་པར། མང་བོ་ཞིག་གིས་སྔོན་ཚུན་ནས་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད། ཧོང་ཀོང་གི་གློག་བརྙན་«ལོ་བཅུ་»ནི་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོས་དེ་རིང་གི་གནས་སྟངས་འདི་འབྱུང་བར་ལོ་ལྔའི་སྔོན་ནས་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་‘‘མ་འོངས་ལུང་བསྟན་”གནང་ཡོད།གློག་བརྙན་«ལོ་བཅུ་»ཞེས་པ་འདིའི་མིང་གི་འགྲེལ་བ་ནི་‘‘ད་དུང་དུས་ཚོད་འཕྱི་མེད་” ཅེས་པ་འདི་ཡིན་ཞིང་། ལུང་བསྟན་གྱི་ལམ་ནས་ཧོང་ཀོང་གི་ཡ་ང་བའི་འབྱུང་འགྱུར་བཤད་པ་དང་ལྷན་དུ། མ་འོངས་སྔོན་འགོག་གི་ཚུལ་དུ། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལ་བསམ་གཞིགས་ཀྱིས་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱུན་སྐྱོང་བར་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོའི་ལུང་བསྟན་ནང་མ་ཚུད་པ་ནི། ༢༠༢༥ ལོའི་དོན་རྐྱེན་རྣམས་དུས་ཚོད་སྔ་ནུར་གྱིས་༢༠༢༠ ལོར་བྱུང་ཞིང་། འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་རྒྱུན་སྐྱོང་ལས། “དྲུག་བཞི་ལས་འགུལ་”ལྟར་འཐབ་རྩོད་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དེ་ཡིན། 

གློག་བརྙན « ཁྲུས་རྫིང་ »གི་སྐོར་འདི་ངས་བྲིས་པའི་‘‘བརྙན་དཔྱད་’’ཐོག་མ་དེ་ཡིན། འདི་བོད་ཡིག་གི་བརྙན་དཔྱད་ཐོག་མ་དེའང་ཡིན་ཟེར་ཆོག བོད་ལ་གློག་བརྙན་རིག་གནས་གསར་དུ་དར་བའམ། བོད་བཟོས་གློག་བརྙན་གསར་དུ་ཐོན་པ་ནས་བརྙན་དཔྱད་འདི་འབྲི་རག་བར་དུ། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ནས་བོད་ཡིག་གི་བརྙན་དཔྱད་ཅིག་ཧ་ལམ་ཐོན་མེད་ཚོད་ཡིན། རྒྱ་ནད་བཅུ་དགུ་བའི་(COVID -19) ཁྱིམ་བཀག་དུས་ཡུན་གྱི་རྩ་ཆེས་དུས་ཚོད་དེ་སྤྱད་ནས་བརྙན་དཔྱད་འདི་འབྲི་དོན་ཡང་། གལ་ཆེའི་རིག་གནས་ཤིག་གི་བར་སྟོང་འགེངས་བསམ་པ་ཙམ་དང་། བོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་རིག་གནས་དང་གློག་བརྙན་ལས་རིགས་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་རིག་སྒོ་གཞན་དག་ལྟར་འཐུས་ཚང་དང་དར་རྒྱས་ཡོང་བའི་རེ་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་བ་ཙམ་ཡིན། ཉེ་བའི་ལོ་འགའ་ནི་བོད་ལ་གློག་བརྙན་རིག་གནས་དང་གློག་བརྙན་ལས་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ནས་བོད་བརྙན་གང་མང་ཐོན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱང་གང་མང་ཐོབ་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་ཡིག་གི་བརྙན་དཔྱད་དང་བོད་སྐད་ཐོག་‘‘བརྙན་བཤད་’’ཀྱང་གང་མང་ཐོན་བཞིན་འདུག་པ་ནི་དགའ་འོས་པའི་གནས་ཤིག་ཅི་ལ་མིན། (རྩོམ་ཡིག་བསྐྱར་འགོད་འདི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན།)

ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ ལོ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་བསྟུད་མར་བྱུང་སྐབས། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ངོས་ནས་དེ་ནི་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་འོག འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལས་འགུལ་དེ་‘‘གསོན་རེ་བྲལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་’’ཅིག་གམ། ཡང་ན་‘‘འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་རང་སྲེག་’’ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་མགོ་བཙུགས། རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་རེ་རེ་བྱུང་སྐབས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་དེ་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་གོ་ཡོང་དུས། སེམས་ནང་ཧ་ཅང་གི་བདེན་སྣང་དང་བདེ་སྣང་ཞིག་མ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་། རང་ངོས་ནས་བདེན་སྣང་དང་བདེ་སྣང་མ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་མ་བརྙེད། བར་སྐབས་དེར་སྐུ་ཞབསས་བྷེ་སོ་ཤེ་ལགས་ཀྱི་ « འགོག་རྒོལ་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་ལས། འུ་ཐུག་གི་བྱ་སྤྱོད་མིན། » ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདི་མཐོང་ཞིང་བཀླགས་པས། དེ་སྔའི་རང་སེམས་ལ་བདེན་སྣང་དང་བདེ་སྣང་མ་བྱུང་སའི་རྟོག་ཤེས་དེ་བརྙེད་ཅིང་། མཐོང་ཆེན་དུ་བརྩིས་ནས་བོད་སྒྱུར་ཀྱང་བྱས་པ་ཡིན། ཁ་སང་དེ་རིང་བཙན་བྱོལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་འདི་འུར་དང་ཟིང་གིས་བརྒྱངས་ཡོང་དུས། ཞོར་ལ་ཚང་མས་རང་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་ཁག་བརྗེད་མེད་འགྲོ་སྙམ་པ་བྱུང་། འདིར་རང་སྲེག་གི་ངོ་བོ་དང་རིན་ཐང་སྐོར་གྱི་སྒྱུར་རྩོམ་རྙིང་བ་འདི་དྲན་གསོ་དང་ཉར་ཚགས་ཆེད་བསྐྱར་འགོད་བྱས་པ་ཡིན།

ཁ་སང་དེ་རིང་ངྷ་སར་བྱུང་བཞིན་པའི་གནད་དོན་འདི། ཕར་ལྟོས་ཚོད་ལ་མི་མང་གིས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་བསྐྱར་གསོ་ཆེད་རེ་འབོད་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲོལ་འདྲ་ཞིག་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཚོས་རང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་འགན་སྲུང་ཆེད་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཕེབས་མི་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོད་པའི་སྲོལ་འདྲ་སྟོན་བཞིན་ཡོད་ནའང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ཕུགས་ལ་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་རེ་ཉར་ནས་ཞྭ་མོ་སྐོན་རེས་བྱེད་བཞིན་པ་ལས། གཞུང་དང་དམངས། རྩ་དོན་དང་འཐབ་རྩོད་ལ་འགན་འཁུར་གྱི་མེད་པ་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་ཡིན། ཕྱོགསས་གཅིག་གིས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོའི་སྐུ་ངལ་གླེང་ནས་ཤ་ཚ་མདོག་དང་། ཕྱོགས་གཞན་དེས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་དགུང་ལོ་བགྲངས་ནས་སེམས་ཁྲལ་ཆེ་མདོག་སྟོན་བཞིན་པ་ཡང་། མཐར་གཏུགས་ན་རང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་དབང་རྩོད་ཁེ་ཕན་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཆེད་དུ་འཁྲབ་བཞིན་པ་ཡང་ཁ་གདངས་ཁོག་གསལ་ཡིན།བོད་མིའི་འདི་ཕྱིའི་སྐྱབས་གནས་དང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད། མི་རིགས་གསོན་གནས་དང་འཐབ་རྩོད་འཁོར་རྒྱུག་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ངོ་བར་བཞུགས་ཡོད་པའི་༧གོང་ས་མཆོག་ཀྱང་། རང་གི་ཁེ་ཕན་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྲིད་དོན་ལག་ཆར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་འདི། བཟང་སྤྱོད་རིག་གཞུང་མི་ཚེའི་སྙིང་བོར་འཛིན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན། རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་ལ་འདི་ལས་ལྷག་པའི་རུལ་ནས་སུངས་སྟངས་ཤིག་མེད། རུལ་སུངས་འདིའི་འབོམ་རྫས་་༢༠༡༦་ལོ་ནས་བཟུང་གས་འཐོར་བྱུང་མགོ་བཙུགས་ཤིང་། བྱས་པ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་ཡོད་ཚད་བློ་བཟང་སངྒེ་དང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་གཉིས་དང་། ལོ་དེར་ཁོ་གཉིས་བརྩད་ནས་སྨྱོ་འཆོང་བྱེད་མཁན་གྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཚོས་འཁུར་དགོས་པ་ཡིན། འདི་བཀྲུས་ཀྱང་འདག་ཐབས་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་པ་གཅིག་བུ་དེ་ཡིན། (འདེིར་༢༠༢༡ ལོར་དེ་སྐོར་བྲིས་པའི་རྩོམ་རྙིང་ཞིག་བཀོད་ཡོད།)

འདི་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་བྲིས་པའི་རྩོམ་རྙིང་ཞིག་ཡིན། སྐབས་དེར་བཀའ་ཁྲི་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་ཁྲིད་པའི་བཀའ་ཤག་སྐབས་དང་བོ་དང་། དུས་ཚོད་དེར་མཇུག་སྒྲིལ་ལ་ཉེ་བའི་ཁོང་གི་བཀའ་ཤག་སྐབས་གཉིས་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བསྟུན་མཁས་ཀྱིས་ཞི་མོལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་པའི་སྲིད་བྱུས་མཐའ་ལྷུང་ཅན་ཞིག་བཟུང་ཞིང་། དེ་ལ་སྐབས་དེའི་ཧྥ་རན་སིའི་བོད་རིགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང་དེང་ཡུ་རོབ་སྤྱི་འཐུས་ལས་ཐོག་ཚྭ་ཁོ་བ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི‘‘སྔོན་ཐོན་པ་’’དང་‘‘གདོང་མཆོང་བ་’’མང་བོ་ཞིག་སྔོན་དང་མདུན་ལ་མཆོང་ནས། ལས་འགུལ་ཁག་གི་སྐབས་སུ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོ་དང་རྒྱབ་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཡོད། སྣང་ཚུལ་དེ་ཧྥ་རན་སི་ཙམ་མིན་པར་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཡུལ་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཚང་མའི་ནང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་བྱུང་ཡོད། འདི་བོད་པ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བའི་དབར་ལས་འགུལ་མཉམ་ལས་མི་ཡོང་བ་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་ལས་འགུལ་ཁག་གི་སྐབས་སུ་ཕྱི་མི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ས་ཟད་རྡོ་ཐུག་གི་གནས་སྟངས་འདིའི་འབྱུང་རྩ་ཆགས་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་འདི་ལོ་དེའི་ཧྥ་རན་སིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་གི་ལོ་འཁོར་ཚོགས་ཆེན་དང་། ཡུ་རོབ་བོད་མིའི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་ཕེབས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་བོད་རིགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཚོར་བཅར་འདྲི། ལྷག་པར་དུ་སྐབས་དེའི་སྦིར་སེལ་དོན་གཅོད་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་སོགས་ལ་གནས་སྟངས་རྒྱུས་ལོན་གྱི་གླེང་མོལ་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ཁག་རྩོམ་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཡིན། འདིར་ཉར་ཚགས་ཆེད་བསྐྱར་འགོད་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན།